mimar-sinan

Bu dönem III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa ve II. Osman‟ın padişahlık yıllarına denk gelen bir dönemdir. III. Mehmed ve I. Ahmed dönemleri, Osmanlı sanatı bakımından gelişmelerin olduğu bir dönem olması hasebiyle önem arz ederken, ardından gelen I.Mustafa'nın sağlık sorunları yaşaması ve hemen akabinde II. Osman'ın şehid edilmesi hadisesi bu dönemi ilginç kılmaktadır. İncelediğimiz 1597 tarihli defterde bazı sanatkârların sefere katıldıklarını görmekteyiz. III. Mehmed dönemine denk gelen bu sefer Eğri Seferi'dir. Siyasi olayların sanat hayatını nasıl etkilediği bilinmemekle beraber, tezimizin konusu dışında olduğu için siyasi hadiselere girilmemiştir.

Osmanlı döneminin eşsiz güzellik ve incelikteki tasvir sanatları bu dönemde de saray nakkaşhânesinde üretilmeye devam etmiştir. En güzel tezhip ve minyatür eserleri ünlü nakkaşların üslupları ile bezenmiştir. XVII. yüzyıl, tasvir sanatlarının özellikle de tezhip sanatının gelenekselleşmiş olduğu bir dönemdir. Bu nedenle, yenilikler yerine klasik anlayış devam etmiş, bu yönde eserler verilmiştir. Klasik tasvir unsurunu belirleyen Nakkaş Osman, onun biraderi Ali Nakkaş, şah Kulu ve Kara Memi gibi üstatların bıraktığı etki bu dönemde de devam etmiştir.

Üçüncü Mehmed Dönemi Sanat

mehmed-haniii

III. Mehmed döneminin sanatkârlarının başında mimar Davud Ağa gelmektedir. Mimar Sinan'ın yanında yetişen Davud Ağa, dönemin baş mimarı olarak görev yapmıştır. Eserleri arasında pek çok cami, hamam, suyolu bulunan Davud Ağa, Sepetçiler Kasrı'nın da mimarlığını üstlenmiştir. En önemli eserlerinden biri de Eminönü'ndeki Yeni Câmi Külliyesi'dir. Yaptığı eserlerde Mimar Sinan'ın geleneğini devam ettirmiştir.

III. Mehmed döneminin Osmanlı tasvir sanatlarında göze çarpan isimlerden bir tanesi Nakkaş Hasan Paşa'dır. Aynı zamanda vezirlik de yapmış olan Hasan Paşa, eserlerinde kullandığı canlı üslup ile dikkat çeker. Yaptığı çizimler ile kimin hangi kültürel sınıfa mensup olduğu anlaşılabilir. Eğri Fethi Tarihi ve I. Ahmed için hazırladığı I. Ahmed tuğrası, Nakkaş Hasan Paşa'nın ince sanatının dikkate şayan örneklerindendir.

Birinci Ahmed Dönemi Sanat

sultan_i-_ahmet

I. Ahmed dönemine geldiğimizde ise karşımıza devrin en önemli simalarından ve Sultan Ahmed Câmii'nin mimarı olan Sedefkâr Mehmed Ağa çıkmaktadır. Dönemin hassa baş mimarı olup aynı zamanda sedefkârlık da yapan Mehmed Ağa, pek çok cami, mescit, türbe, çeşme, hamam ve kasır gibi eserler inşa etmiştir.

Sedefkâr Mehmed Ağa gibi sedefkâr olan dönemin bir diğer mimarı ise Dalgıç Ahmed Ağa'dır. Sedefkâr Mehmed Ağa ile birlikte dönemin saray sedefkârı Ahmed Usta'nın yanında eğitim görmüş, sedefkârlık sanatınının inceliklerini Osmanlı zarafetiyle birleştirerek öğrenmiştir. Sarayın usta-çırak geleneğine göre yetişmiş olan Ahmed Ağa, pek çok eserin inşasında çalıştıktan sonra ustalığa yükselmiştir. En ünlü eseri, sekizgen türbe formunun en güzel örneklerinden biri olarak kabul edilen III. Mehmed Türbesi'dir. Sarayda yaptığı onarım çalışmaları dışında inşa ettiği pek çok cami ve türbe bulunmaktadır.

Sanatı seven bir padişah olan I. Ahmed ise, onarım yapılmak üzere pek çok sanatçıyı Kâbe'ye göndermiş, Kâbe'nin duvarları, kitabesi gibi pek çok unsur tamir edilmiş, yeni bir minber yaptırarak Mescid-i Nebevi‟ye yollamıştır . Hz. Osman'ın yazdığı Mushaf'ın korunması için 1617'de yaptırdığı mahfaza, XVII. yüzyıl Osmanlı kuyumculuğunun inceliğini gözler önüne sermektedir.

I. Ahmed döneminin en önemli sanatkârlarından biri de Bosnalı Mehmed'dir. Kanunî döneminin önemli kuyumcularından Ahmed Tekelü ile gelişen kuyumculuk, bu dönemde de devam etmiş, Bosnalı Mehmed Usta bu sanatı daha ilerilere taşımıştır. Ser zergerânlık yapan Bosnalı Mehmed'in uyguladığı kabartma tekniği ve değerli taşları ustalıkla kullanması takdire şayandır. Eserlerinde saz üslûbunu ve rumî motifini kullanmıştır. Kâbe Kilidi ve altın bir matara ortaya koyduğu en güzel eserlerdendir . İncelediğimiz defterde de karşımıza çıkan Bosnalı Mehmed Ser zergerân olarak 14 akçe ücret almıştır.

I. Ahmed döneminde tek yaprak minyatür yapımcılığı ön plana çıkmış, erkek, kadın figürleri ve gündelik yaşama dair sahneler tek yaprak üzerine işlenmiştir .

I. Mustafa dönemine gelindiğinde ise; I. Mustafa‟nın çok az bir süre tahtta kalması, kaldığı sürede de sağlık sorunları yaşaması nedeniyle, ne yazık ki bu döneme dair bir sanat ortamını anlatmak olanaksızdır.

İkinci Osman Dönemi Sanat

ikinci-osman

II. Osman‟ın ise kısa süren saltanat yıllarının en önemli isimlerinden birisi aynı zamanda Süleymaniye Câmii‟nin muvakkiti Ahmed Nakşi'dir . Klasik üsluptan ayrılarak kendi yarattığı üslup ile özgün minyatürler ortaya koymuştur. Nadirî’nin Divânı, Hotin Fetihnâmesi, Şehnâme-i Türkî, Tercüme-i Şekâik-i Nu’mâniyye onun minyatürleri ile bezenmiş eserlerdir. II. Osman tarafından Eyüb Ensârî'nin türbesine vakfedilmiş kandil ve babası I. Ahmed'in türbesi için yaptırdığı gümüş rahle, II. Osman döneminin göze çarpan eşsiz sanat eserleridir.