24 Ocak 2019 - No Comments!

Buharlı Tren Nedir?

Raylı sistemlerin ilk gelişimini sağlayan ve yeryüzünün demiryolu ulaşımını başlatan buharlı trenler, 1600’lü yıllarda imal edilmiştir. İlk buharlı tren için çalışmalar, 1637 yılında başlamıştır. O tarihte geliştirilen buhar makinesi ile 1800’lü yıllara uzanan bir süreçte, buharla çalışan lokomotifler yapılmaya başlanmıştır.

Lokomotifler hem kullandıkları enerjiye hem de güç aktarma modüllerine göre gruplandırılırlar. Enerji türlerine göre lokomotifler; buharlı, dizel ve elektrikli olarak sınıflandırılır. Tahrik sistemlerine yani güç aktarma fonksiyonlarına göre ise;

  • Mekanik lokomotif
  • Hidrolik lokomotif
  • Elektrik lokomotifi

Tahrik sistemli lokomotifler olarak bilinirler. Günümüz teknolojilerinde buharlı trenlerin yeri nedir? Tren teknolojilerinde ve raylı sistemlerde gelişimler nasıl oluşmuştur? İşte ilk buharlı lokomotiften günümüz yüksek hızlı tren kullanımlarına uzanan süreç…

Buharlı Trenlerin Tarihçesi

İlk olarak 1801 yılında imal edilen buharlı lokomotif, 1637 yılındaki buhar makinesi icadının ardışık sistemi olarak geliştirilmiştir. Raylı sistemlerin çok eski tarihlerde de kullanılıyor olması, tren teknolojilerinin ilk temelini atmıştır.

18. yüzyılda tramvay ve demiryolları etkin şekilde kullanılıyordu. Özellikle Avrupa’da gelişmiş olan raylı sistemler, at ile çekilen çeşitli vagonlarla zaten kullanılıyordu. Yani tren için gerekli donanımın tamamı hazırlanmış yalnızca keşfi bekleniyordu.

Demiryolları, vagonlar ve birbirine flanşlı tekerle ile bağlanan demiryolu araçları… yapımına 1771 yılında başlanan ve ancak 1833 yılında tamamlanan ilk lokomotif, buharlı lokomotif olarak tarihi kayıtlara işlenmiştir. Günümüzde İngiltere demiryolu teknolojilerinin bu denli gelişmiş olması, ilk treni geliştiren Richard Trevithick tarafından sağlanmıştır.

Cornwall kentinde imal edilen ilk buharlı tren, ideal verim sağlayan ve raylar üzerinde makine olarak ilerleyen ilk sistemdir. Ardından 1801 yılında, Puffing Devil isminde yeni bir buharlı lokomotif ve 1803 yılında London Steam Carriage adlı yeni bir sistem tasarlanmıştır.

1825 yılında yine bir İngiliz tarafından tasarlanan Locomotion, muazzam bir demiryolu makinesiydi. George Stephenson’un geliştirdiği bu makine, 6 vagonuyla kömür taşıyan ve 450 kişi kapasiteli 21 vagonuyla seyahate konfor katan bir gelişimdi.

Locomotion, Stochhon ve Darlington arasında transfer sağlayan ve ortalama 60 dakikada ulaşımını tamamlayan bir makine olarak, günümüz teknolojilerinin ilham kaynaklarından biriydi.

Lokomotiflerin Gelişim Süreçleri

Buharlı tren nedir, nasıl çalışır? Gibi konular için tarihsel gelişim ve tasarlanan makinelerin özelliklerinden bahsetmek gereklidir. Yapılan her makine, bir önceki tasarımdan daha iyi performans sağlayacak nitelikte geliştirilmiş ve bir mühendislik harikası olarak tarihe yön vermiştir.

Rocket treni, demiryolu sistemlerinin devamı ve gelişimleri için önemli tasarımlardan biridir. Liverpool ve Manchester kentleri arasında yolcu taşıyan makineler arasında bir yarışma düzenlenerek, gelişimin desteklenmesi sağlandı. George ve Robert Stephenson tarafından imal edilen Roket treni, 19 km hız ile 80 km’lik mesafeyi 60 dakikada tamamlamıştır.

Sonrasında imal edilen her tren daha kapsamlı ve farklı sistemler geliştirilerek tasarlanmıştır. Uzun buhar kazanına sahip makineler, 4 silindirli ve yatay silindirli makineler ile daha geliştirilmiş lokomotifler dizayn edilerek, demiryolu araçlarına alternatifler katıldı.

Güncel teknolojiler ile muazzam yazılımlar, donanımlar ve teknolojik ekipmanlar ile kıtalararası demiryolu seyahatleri sağlanıyor. Yüksek hızlı tren formları ve keyfine düşkün konfor seçenekleri ile birbirinden farklı tasarımlar, gelişimler hızla üretiliyor.

Buharlı Trenler Nasıl Çalışır?

Nostaljik filmlerde gördüğümüz sempatik lokomotifler, doğanın en eğlenceli manzaralarına buhar tüttüren formlarıyla herkesin beğenisini kazanır. İlk tasarlanan buharlı lokomotifler, ısı enerjisinin dönüştürüme sistemiyle dizayn edilmiştir.

Buhar makinesi sistemiyle çalışan buharlı lokomotifler, ısıyı mekanik enerjiye dönüştürerek çalışır. Buhar elde etmek için makine içine yerleştirilen su kazanları ile gerekli ısı mekanizması kullanılır. Isı kaynağı ise genellikle kömürden elde ediliyordu.  Buharlı lokomotiflerin ardiye bölümleri, trenin ısı kaynağının mekanik enerjiye dönüştürüldüğü alandır.

Kömürün yanı sıra ve dönemlerine göre odun, fuel oil kullanılmaktadır. Kazan dairesi mantığında çalıştırılan ardiye bölümlerinde, sönmeden sürekli eklenen ısı kaynaklarıyla daimi ısı elde edilir. Buharlı tren özellikleri geliştirilen her makinede aynı temel üzerinden sağlanmıştır. Temel buhar ısıtma sistemi fakat pistonlar, silindirler farklı niteliklerde kullanılarak tasarımlar yapılmıştır.

Ardiye bölümlerinin devamı olan ikini kısım ise buhar kazanıdır. Çeşitli borular ve kazanların ardiye ocağına temasıyla, suyun ısınması sağlanır. Sonrasında buhara dönüştürülerek, buhar kubbesi adı verilen kısma iletilir. Elde edilen buharın niteliğine göre pistonlara iletim sağlanır.

Tekerlerin hareket etmesini sağlayan mekanizma ise pistonlardır. Buhardan alınan güç ile pistonlar hareket ederek, demiryolu üzerinde seyahat etmeyi sağlar. Tüm sistem ve donanımı üzerinde taşıyan bölüm ise şase olarak adlandırılır. Makinenin iskeleti olarak nitelendirilen şase bölümü, tüm raylı sistem araçlarında bulunan ana bölümdür.

Buharlı Lokomotiflerin Bölümleri

Modern teknolojilerle geliştirilen raylı sistem araçları, buharlı trenlerin geliştirilmiş versiyonlarıdır. Tarih içerisinde farklı sistemler ile değişen ve yenilenen buharlı lokomotiflerin temel bölümleri bulunur. Lokomotifin çalışmasını sağlayan ve her biri birbirine bağlı bölümleri şu şekilde sıralanabilir;

  • Markiz Kabin: Ana kumanda bölümü olarak nitelendirilir. Buharlı trenlerde ana kumandayı sağlayan temel iki kişi bulunur. Bunlardan biri makinist diğer ise kesintisiz ulaşımı sağlayan ateşçidir. Ateşçi düzenli olarak yakıt eklerken, makinist treni ve güzergahı kontrol eder.
  • Ayar Kolu: Markiz kabinde bulunan buhar ayarı kolu, elde edilen buhar kaynağının ve performansının kontrol edildiği bölümdür. Valf düzlemiyle pratik bir mekanizma üzerinden kontrol sağlanır.
  • Valf: Emniyet valfi olarak tanımlanan bu bölüm, trenin güvenlik sistemi olarak bilinir. Yüksek basıncın önlenmesi ve olası risklerin kaldırılması için emniyet gereci olarak kullanılır. Valf sayesinde buhar basınç düzeyi, ideal seviyede ayarlanabilir.
  • Regülatör: Silindirlere iletilen buharın, performans ve şiddetinin ayarlanmasını sağlayan regülatör valfidir.
  • İstim Borusu: Buharın, silindirlere ulaşmasını sağlayan ana boru olarak, buharlı lokomotiflerde kullanılır.
  • Buhar Sürgüsü: Pistonun hareketliliği sağlayan ve buharın iletim noktalarını- oranını belirleyen bölümdür.
  • Süspansiyon: Trenlerde dikey formda ya da yatay olarak dizayn edilen rayların kuvvetlerini dengeleyen sistemdir. Ray kuvvetinin indirgenerek, lokomotifin seyrini en ideal biçimde sağlayan sistemdir.
  • Fren Pabucu: Lokomotifin yolculuğunu tamamlaması için kullanılan sistemdir. Durma veya duraklama için dizayn edilen fren pabuçları, dingilerde yer alır.
  • Kompresör: Buhar ile çalışan pompa sistemi, frenin çalışması için kullanılır. Gerekli basınçlı hava sağlanarak, silindir boruda muhafaza edilir.
  • Tampon: Trenin tüm vagonları arasında veya öndeki ya da arkadaki lokomotifler ile etkileşimi halinde, zarar görmemesi için tasarlanmış bölümlerdir.
  • Buhar Düdüğü: Lokomotiflerin en sempatik kısmı olan buharlı düdükler, buharın çıkış sesini yansıtan ve içinden buhar geçen boru sistemidir.
  • Kum Deposu: Şahlanma ya da patinaj veya adenas gibi işlevler için kullanılan, çeşitli hava koşullarında riskleri önlemek için kullanılan bölümdür. Depoya eklenen kumlar, raylara iletilerek sürtünme azaltılır.

Günümüzde buharlı lokomotifler artık kullanılmasa da müzelerde veya açık alanlarda sergilenmektedir. Güncel raylı sistemlerin makinistleri, teknolojik donanımlar ve eğitimlerle trenlere yön vermektedir.

Raylı sistem araçları arasında konvansiyonel trenler, banliyö trenler, ekspres trenler gibi ulaşım araçlarında kullanılan ilk vagon, lokomotif olarak nitelendirilmektedir. Markiz bölümünün bulunduğu ve trenin kontrolünün sağlandığı bu bölüm, elektronik ve mekanik raylı sistemlerde makine olarak da adlandırılmaktadır.

Leave your vote

0 points
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Published by: ismail in Kultur

Leave a Reply

css.php

Hey there!

Forgot password?

Forgot your password?

Enter your account data and we will send you a link to reset your password.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

Close
of

Processing files…