Teknolojik gelişmelerin etkisini her alanda yoğun bir şekilde hissettirmeye başladığı günümüz dünyasında, son teknoloji cihazların ve araçların kullanımı savunma sanayii gibi kritik alanlarda giderek yaygınlaşıyor. Yeni nesil füze çeşitleri ile modern silahların sıklıkla tercih edilmeye başlaması, bu anlamda oldukça tahmin edilebilir sonuç olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ülkeler, pek çok alanda olduğu gibi savunma sistemlerinde de inovasyon yarışına girerek rakiplerine üstünlük sağlamayı hedefliyor. Karada ve denizde olduğu kadar havada da kontrolü ve gücü elde tutmayı amaçlayan taraflar, bu gelişmiş teknoloji eseri füzeleri birer birer filolarına katarak gövde gösterisinde bulunmaktadır.

Bu sebeple, son dönemlerde adını sıklıkla duymaya başladığımız füzeler, hava savunma sistemlerinin vazgeçilmez bir parçası olma yolunda emin adımlarla ilerlemektedir.

Sanat, teknoloji ve tasarımın bir araya geldiği Circle Love olarak bugünkü içeriğimizde füze çeşitleri konusunda merak ettiğiniz noktalara ışık tutuyoruz.

Füze Nedir?

havada seyir halinde olan bir füze görseli

Füze, yanıcı ve yakıcı bir maddenin yanarak yarattığı itiş gücü ile hareket eden bir araçtır. Füzeler, hedefe yönelme esnasında belirli güdümler sayesinde yönlerini tayin edebilir, gerekli hesaplamaları yapabilir ve ihtiyaç duyduğu manevraları yapabilir. Görüntü algılayıcı veya radar gibi güdümler, füzeler için bahsettiğimiz özellikler açısından oldukça önemlidir. Füze çeşitleri ve kullanım amaçları da bu özelliklere göre sınıflandırılabilir.

Günümüzde, teknolojinin sunduğu imkanların gözle görülür biçimde çoğalması ve ulaşılabilirliğin artması füze çeşitleri açısından da oldukça fayda sağlamıştır. Füzeler, geçmişte hem sistemin pahalılığı hem de gerek duyulan zamanın uzunluğu sebebiyle yalnızca uzun menziller için kullanılmıştır. Ancak artık kısa menzilli füze tipleri de mevcuttur.

Hava savunma sistemlerinde önemli bir yere sahip olan füzeler ile ilgili detaylı bilgi için, Türkiye’nin ilk teknoloji odaklı düşünce kuruluşu ThinkTech’in hazırlamış olduğu Beşinci Nesil Füze Teknolojileri başlıklı raporu inceleyebilirsiniz.

Füze Çeşitleri Nelerdir?

Füzeler, temel özellikleri baz alındığında birbirine benzeyen çalışma prensiplerine sahip olabilir. Fakat, farklı alanlarda farklı ihtiyaçları gidermesi amacıyla bazı ayırıcı özelliklere sahip füze tasarımları da geliştirilmektedir. Menzil, uçuş profili veya güdüm yöntemleri, füze çeşitleri konusunda belirleyici unsurlardan yalnızca birkaçıdır.

Füze çeşitlerine ve sahip oldukları özelliklere gelin birlikte bakalım:

Balistik Füze

yeni fırlatılmış olan kıtalararası balistik füzeler

Balistik füze; nükleer, kimyasal veya biyolojik başlıklara veya bunlardan aynı anda birkaçını taşıma kapasitesine sahip olabilen bir füze tipidir. İsmini atışın ardından izlediği yoldan alan bu füze, kendisine takılı olan başlıklar atıldığı nokta için tehlike yaratmadan hedef noktaya ulaşmayı amaçlar. Balistik füze menzil tipine göre sınıflandırılır. Bu füze için 4 farklı menzil tipi bulunmaktadır:

  • Kısa menzilli balistik füze: Menzil aralığı 150 ile 1000 kilometre arasında değişebilen füze türüdür.
  • Orta menzilli balistik füze: Menzil aralığı 1000 ile 3500 kilometre arasında değişebilen füze türüdür.
  • Uzun menzilli balistik füze: Menzil aralığı 3500 ile 5500 kilometre arasında değişebilen füze türüdür.
  • Kıtalararası balistik füze: Menzili aralığı 5500 kilometrenin üzerinde olan füze türüdür.

Seyir Füzesi

Seyir füzesi; içerisinde nükleer bomba veya klasik türde bomba taşıması amacıyla tasarlanan bir füze çeşididir. Bu füzeler, neredeyse ses hızında ilerleyebilen ve radardan kaçınmak adına alçak irtifa uçuşları gerçekleştiren araçlardır. Düşman kuvvetlerine yakalanmadan uçabilen bu sistemler, stratejik öneme sahip askeri üsleri veya hem stabil hem dinamik vaziyetteki kara ve deniz hedeflerini başarılı bir şekilde vurabilir.

Seyir füzeleri, balistik füzelerden farklı olarak uçuşları boyunca manevra yapabilir ve bu esnada konumlarını hassas bir şekilde hesaplayarak belirleyebilir.

Hava Savunma Füzesi

gökyüzünde hareket halinde olan hava savunma füzesi

Hava savunma füzelerinin kullanım amacı, adından da anlaşılacağı gibi, ülkelerin kendi karasuları ve toprakları üzerinde kalan hava sahalarını korumak ve dışardan gelebilecek düşman saldırılarına karşı savunmaktır. Bu füze türünün uçuş irtifası 4-5 kilometreden 250 kilometre ve üzerine kadar değişebilmektedir. Ayrıca, seyir füzeleri veya balistik füzelerin saldırılarına karşı da kullanılabilen bir hava aracıdır.

Anti-Radar Füzesi

Füze çeşitleri denildiğinde akla gelen bir diğer füze olan Anti-Radar veya Anti-Radyasyon füzesi, hava savunma safhasında, düşman güçlerine ait radarları imha ederek mücadelede önemli bir üstünlük sağlamak adına geliştirilmiş füze tipidir. Oldukça yüksek hızda hareket edebilen anti-radar füzesini tespit etmek ise güçtür. Menzili 90 kilometre ve üzerine çıkabilmektedir.

Bu füzeler, içerisinde bulunan pasif radar güdüm sistemi aracılığıyla radyasyon yoğunluğu olan bölgelere yönelir ve yerleştirilmiş olan radarları ortadan kaldırır. Yok edilen bu radarlar, füzelerin daha rahat hareket edebilmesi ve denizde, karada ve havada serbest bir dolaşıma sahip olabilmesi açısından önem taşımaktadır.

Güdümlü Tanksavar Füzesi

Tanksavar füzesi, zırhlı savaş araçları veya tankların imhası için geliştirilmiş olan bir füze türüdür. Bu araçlar kısa menzillerde tek bir asker tarafından omuzda taşınarak kullanılabilir. Bunun yanı sıra uçaklardan da atışı yapılabilmektedir. Genel olarak lazer güdüm sistemine sahip bu füze çeşidinin menzili 1 ile 25 km aralığında değişebilmektedir. Tanksavar füzeleri, zırhlı bir aracı içinde bulunan ekiple birlikte ortadan kaldırabilecek bir etkiye sahiptir.

Gemisavar Füzesi

Diğer bir adlarıyla anti-gemi füzeleri, tahmin edeceğiniz üzere gemilere karşı kullanılmak amacıyla geliştirilen araçlardır. Bu füzeler, kara araçlarından, helikopterlerden veya denizaltılardan fırlatılabilir. Gemisavar füzesi, seyir füzeleri gibi radara yakalanmamak amacıyla alçak irtifada uçuş yapar. Ardından hedefine yaklaşmadan önce yükselir ve üzerine doğru süratle dalışa geçer. Menzili 200 km civarına kadar ulaşabilmektedir.

Karadan Karaya Füze

Karadan karaya şeklinde kullanılan füze türleri, menzilleri itibariyle balistik füzelerden farklılık göstermektedir. Daha kısa menzillerde görev alabilen bu füzeler, daha dar bir alanda bulunabilecek belirli bir bölgeyi, kışlayı, kampı veya birliği hedef alan araçlardır.

Havadan Havaya Füze

bir uçaktan yeni fırlatılmış olan füze görseli

Bu füze tipleri, gökyüzünde meydana gelebilecek çatışmalarda, karşı tarafın hava kuvvetlerini hedef alarak yok etmek için tasarlanmış olan silahlardır. Hava savunma sistemleri içerisinde önemli bir yeri olan bu füze türleri, uçak veya helikopter gibi araçlardan atılmaktadır.

Havadan havaya füze türlerinin menzilleri kısa, orta ve uzun olarak üçe ayrılmaktadır. Ayrıca, kızılötesi ve radar olmak üzere ikiye ayrılan iki temel güdüm sistemine sahiplerdir.

Havadan Karaya Füze

Bu füze sisteminin içerisine, yukarıda da bahsetmiş olduğumuz seyir füzesi veya gemisavar füzesi dahil edilebilir. Ancak çalışma prensipleri veya menzil aralıkları itibariyle bu örneklere uymayan fakat havadan karaya atılma şeklinde kullanılan füze tipleri de bulunmaktadır.

Havadan karaya füzelerin sahip olduğu en büyük avantajın, hedefini oldukça yüksek irtifalardan ateş altına alabilmesi olduğunu söylemek mümkündür. Dolayısıyla düşman kuvvetlerinin uçaksavar radarlarına yakalanmadan atışını yaparak geri dönebilmektedir.

Karadan Havaya Füze

Gökyüzünü hedef alacak şekilde konumlandırılmış füzeler

Bilinen bir diğer ismiyle uçaksavar füzeler, hava araçlarının imhasında kullanılan ve karadan fırlatılan füze türleridir. Karşı tarafa ait olabilecek insansız hava araçlarına, füzelere veya uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarına karşı kullanılması amaçlanan ve hava savunma sisteminde sıklıkla tercih edilen bir füze sistemidir.

Füze çeşitleri konusunu ve bu füzelerin kullanım amaçlarını sizler için detaylı bir şekilde ele aldık. Teknolojik gelişmelerden ve son yeniliklerden kısa bir sürede haberdar olmak için Circle Love’ı takip etmeyi unutmayın!