sinema-istismar
Korku sinemasının ürettiği istismar filmlerinin sayısındaki artış, özellikle son yıllarda hem bu tür filmleri tanımlamak hem de geçmişteki benzerleriyle aralarındaki ilişkileri ortaya çıkarmak için ‘istismar sineması’ (exploitation cinema) adı altında tartışılmaya başlanmıstır.

Bu bölümde korku türüyle yan yana olan istismar filmleri hakkında bilgi verilerek, özellikleri ortaya konacaktır. Ardından en çok istismar filmi üreten korku sinemasının içeriklerine göre alt türleri olan, ‘hammer’, ‘slasher-giallo’, ‘gore-splatter’ ve ‘torture porn’ hakkında bilgi verilerek, özellikleri açıklanacaktır.

İstismar Sinemasının Tanımı ve Özellikleri

istismarİstismar filmleri, belirliizleyici tipine hitap etmek amacıyla konusu seçilen ve geliştirilen, konusuyla izleyicilerin merakına seslenerek reklamını yapan, sansasyonun temel bir içerik olduğu, genellikle etik olarak kuşkulu düşünceleri yansıtan, endüstriyel olarak marjinal bulunan ve estetik açıdan kötü ürünler olarak görülen filmlerdir. Hayward, son zamanlarda eleştirel alanda sıkça geçen ‘istismar filmi’ teriminin, genellikle düşük prodüksiyon maliyeti olan ve ele aldıkları belirli tarzda konuları, hedef alınan izleyici grubunu istismar edecek şekilde anlatan filmleri tanımlamadığını belirtmektedir. İzleyicileri salona çekmek için müstehcen seks, sansasyonel şiddet, uyuşturucu kullanımı, çıplaklık, ucube olarak adlandırılan normalin dışındaki vücut, oluk oluk akan kan, işkence, katliam ve vücuttan parça koparma gibi elementleri fazlaca kullanan filmlerdir. İstismar sinemasından kast edilen insanların çeşitli biçimlerde istismar edilmesini, sömürülmesini anlatan filmler değildir, belirli bir izleyici kitlesinin ilgisini çekecek bir konuyu, unsuru, herhangi bir şeyi ön plana çıkararak sırf bu sayede seyirci çeken filmler kast edilmektedir.

"İstismar filmleri, izleyicinin görmekten gizli bir haz alacağı ya da tiksineceği ama her halükarda merak edeceği sahnelerin ardı ardına sıralanmasından oluşan ve birkaç alt türü aynı potada birleştiren bir yapıdır”.

İstismar edici görüntülerin filmin kendisi kadar eski olduğunu belirten Schaefer, istismar sinemasının tarihini türleriyle birlikte detaylarıyla incelediği Bold! Daring! Shocking! True! isimli araştırmasında, 60’ların sonuna kadar üretilen istismar filmlerinin temel özelliklerini saymaktadır. İlk olarak bu tür filmlerin temel konusu yasaklanmış başlıklardır. Temel istismar konuları seks, fahişelik ve ahlaksızlık, uyuşturucu kullanımı, çıplaklık ve zevksizlik olarak görülen herhangi bir konuyu içermektedir. İkinci özellikleri ise şaşırtacak kadar ucuz prodüksiyon değerleriyle küçük bağımsız firmalar tarafından üretilmeleridir. Olabilecek en temel kurgu, en basit kamera hareketi, çok zayıf kaydedilen ses kaydının görüntüyle eşleştiği filmlerdir. Üçüncü özellikleri bağımsız olarak İstismar edici görüntülerin filmin kendisi kadar eski olduğunu belirten Schaefer, istismar sinemasının tarihini türleriyle birlikte detaylarıyla incelediği Bold! Daring! Shocking! True! isimli araştırmasında, 60’ların sonuna kadar üretilen istismar filmlerinin temel özelliklerini saymaktadır.

İstismar Filmlerinin Konu Tercihi

İlk olarak bu tür filmlerin temel konusu yasaklanmış başlıklardır. Temel istismar konuları seks, fahişelik ve ahlaksızlık, uyuşturucu kullanımı, çıplaklık ve zevksizlik olarak görülen herhangi bir konuyu içermektedir. İkinci özellikleri ise şaşırtacak kadar ucuz prodüksiyon değerleriyle küçük bağımsız firmalar tarafından üretilmeleridir. Olabilecek en temel kurgu, en basit kamera hareketi, çok zayıf kaydedilen ses kaydının görüntüyle eşleştiği filmlerdir. Üçüncü özellikleri bağımsız olarak dağıtılmalarıdır. Filmler merkezi sinemalarda değil küçük grindhouse adı verilen yerlerde gösterilir ve diğer filmlerden farklı olarak bu filmlerin gösterilmesinin zamanı yoktur. On hatta yirmi yıl süresince bile gösterilebilirler. (Öyle ki sık izlenen filmlerin hasar gören bazı sahnelerinde izleyiciye bilgi vermek amacıyla perdede ‘kayıp bobin yazısı’ belirir.) Özellikleri üzerinden İstismar sinemasının ne olduğunu anlatan Schaefer, istismar sinemasının ‘hard-core porn’ olmadığını vurgulamaktadır.

Hayward ise istismar filmlerinin porno formunda da olsa her zaman etrafta olduğunu ve batıya bakınca istismar sinemasının bazı anahtar noktaların tespit edilebileceğini söylemektedir. 1950’lerde sinema pazarı için istismar edilecek yeni müşteriler olan gençlere yönelik ‘teen pics’ filmleri, 1970’lerde siyahların başrolde olduğu, uyuşturucu ve seksin çokça yer aldığı ‘blaxploitation’ filmleri, 1970’lerin ortasında sansürün kaldırılmasından sonra çoğunlukla Fransa’dan yayılan ‘Avrupa sexploitation’ filmleri, çok fazla alt türü olan istismar
sinemasının konu başlıklarından bazılarıdır.

Toplumun genel ahlâk ve görgü anlayısını yerle bir ederek bir alt kültür olma amacındaki bu tarz filmler, her ne kadar Avrupa ve Amerika’da çesitli sansürlere uğrasalar da, televizyona kaptırılan izleyicileri çekmek için sansasyonel elementleri kullanmayı sürdürmüşlerdir. Ayrıca istismar filmlerinin diğer herhangi bir film türünden farkı olmadığını, tüm filmlerin izleyenlerin sahip olduğu tutku ve korkuları yansıttığını belirten Quarles, İstismar filmlerinin Hollywood ürünlerinden biraz daha kurnazlıkla ve daha direk bunu yaptığı için istismar olarak adlandırıldığını belirtmektedir.