4 Mart 2016 - No Comments!

Takı Yapımında Kullanılan Madenler

Geçen haftaki blog yazımızda Takı ve Kuyumculuk Sanatı hakkında bilinmeyen şeylerden bahsetmiştik. Bu hafta ise takı yapımı ile ilgili maddeler üzerinde bilgi vereceğiz.

catalhoyut

Maden ve maden sanatının ilk çıkış noktasının Anadolu olduğu Çatalhöyük’te yapılan arkeolojik kazılarda (1960-1965) çıkarılan M.Ö.6000 yıllarına ait bakır ve kurşundan yapılmış süs eşyalarından anlaşılmaktadır. Orta Asya’dan İspanya içlerine kadar çok geniş bir bölgeye dayanan maden işçiliğinde ilk işlenen maden bakır olmuştur. Madeni işleyerek başlattıkları Kalkolitik Çağ M.Ö.5500-3000’de bakırı işlemeyi başarırken M.Ö.3000-2000 yılları arasındaki Eski Tunç Çağının insanları maden sanatının ilk ustaları olarak tarihe geçmiştir. Bakıra, gümüşe ve altına hükmeden bu insanlar gümüşe altın katıp elektromu, bakıra kalay katıp tuncu bulmuşlardır.
İslam medeniyetinin yayıldığı Yakın Doğu toprakları maden yönünden çok zengindir. Altın, gümüş, bakır – kalay alaşımı tunç, bakır- çinko alaşımı pirinç kullanılan malzemelerdir. Demir ve çelik daha ziyade silah ve alet yapımında; kurşun, lehim alaşımlarında ve soy metalleri saflaştırılmasında; civa ise yaldızlamada kullanılmıştır.
Türk maden işçiliği Altay – Orhon Türklerine kadar tarihlenmektedir. Selçuklu ve Osmanlı dönemleri ise maden sanatının en güzel örneklerinin verildiği dönemdir (Sular, 1998:17).
Takı yapımında kullanılan madenler, altın, gümüş, bronz(tunç), platin, demir, bakır, elektrum’dur.

Takı Yapımında Kullanılan Maddeler

Altın

Altın doğada çok nadiren saf olarak bulunur. Daima gümüş ve bazen de diğer metalleri ihva eder. Dünyadaki altının büyük bir çoğunluğu, toprakta bulunan sarı metalik mineralden elde edilmektedir. Doğada oldukça az ama neredeyse katışıksız olarak bulunan, hiçbir doğal koşuldan etkilenmeden sıcak sarı ışıltısını sonsuza kadar koruyan ve kolay işlenebilen soy metal altın bu özellikleriyle insanlığın ortak tutkusu olmuştur. Altın ilk bulunan madenler arasında olup parlak sarı renkte, yumuşak ve kolay işlenebilir bir madendir. Oksitlenme yapmayan ve doğa şartlarına dayanıklılığıyla dikkat çeken bir yapısı vardır.

gold-altin

Altının keşif tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, M.Ö. altıncı veya beşinci binden itibaren küçük süs eşyalarının yapımında kullanıldığı tahmin edilmektedir. Altın işlemeciliği yapan ustaların anlattığına göre, altın, doğada, dağ ırmaklarının yataklarında; akarsuların taşıyıp yığdıkları balçık, kil gibi inci taneli şeylerin kum ve çakılla karışmasıyla oluşturdukları yığınların içinde kalıntılar halinde bulunur.
Altın ilk işlenen maden olup, en eski uygarlıklarda güç, zenginlik simgesi olarak sayılmıştır. Tabiatta saf halinde bulunan doğal altın, M.Ö. 3000 yılından önce süs eşyası yapımında kullanılmıştır. 18. yüzyılda altın süs eşyası olarak orta sınıfın kullanımına yönelik eşya üretiminde kullanılmıştır.  19. yüzyılda Avrupa’da yeni klasik bir üslup egemen olmaya başlamıştır. Bu yüzyıldaki sanayi devrimine altın işçilerini etkilemiş ve seri üretime geçilmiştir. Altın işlemesi, kuyumculuk, heykelcilik, madencilikle birlikte gelişmeler göstermiştir.  En eski eşyalar M.Ö. 3000’den kalan Mısır mücevherleridir. Girit uygarlığı döneminden sonra, Helenistik dönemin altın takıları oldukça yüksek niteliktedir.

Birçok mitos altını tanrılarla özleştirir. Eski mısıra göre, Tanrı Ra yaşlanınca gövdesi altına dönüşmüştür. Amerika mitolojilerinde ise ‘altın tanrıların teridir.  Bu nedenle çok tanrılı dinlerin ritüellerinde altın çok önemlidir. Tanrı heykelleri altından yapılmış ya da altın varaklarla kaplanmıştır.


Ortaçağda, Batı’da altından üretilen eşyaların çoğu kilise için üretilmiştir. Fransa ve İngiltere krallarının mineli ve altın kupaları günümüze kadar saklanmıştır.
Altına duyulan tutku ve istek öylesine güçlüdür ki; tüm insanlığın ortak değer birimi olmuş, insan en büyük maceralara altın için atılmış, en kanlı savaşların çoğu altın için çıkartılmıştır. Güç ve görkemin simgesi olan altın aynı nedenle kralın madenidir. Kraliyet sembolleri altından yapılmış, krallar üstün statülerini altının ışıltısı ile donatılmış törensel giysiler ve silahlarla sanatsal bir gösteri içinde sergilemişlerdir.

Gümüş

Gümüş, parlak beyaz renkte kolay işlenebilen bir madendir. Kimyasal element, yumuşak ve beyaz renkte altından sonra alternatifi bulunmayan değerini de öncelikle buradan alan, daha çok süs eşyası olarak kullanılan bir metaldir.

Silver Gumus Bar

Silver Gumus Bar

Saf gümüş hava ve suda, soğuk ve sıcak halde bozulmaz. Takı yapımında en fazla kullanılan madenler arasında olup kuyumcuyu ilgilendiren gümüş bileşenleri siyanür, klorür ve nitrattır.  Kimyasal bileşimi, Ağ; sertlik, 2-5-3; özgül ağırlığı, 10-50; renk ve şeffaflık, gümüş beyazı, dış etkenlerde siyahımsı, opak; parlaklık, metalik; ayırıcı özellikleri, renk, nitrik asitte kolay çözünürlüktür. Gümüş orta ağırlıkta, dövülerek uzayabilen, şekillendirilebilen, ergime saf halde 961°C olan bir malzeme olup yumuşaklığı nedeni ile bakır gibi metallerle belirli oranlarda karıştırılarak kullanılmaktadır.

Parlak ve yansıtıcı olma özelliği, gümüşün kem gözü ve bütün kötülükleri uzaklaştıran, ışıltısı ile şans ve mutluluk getiren uğurlu metal olduğu inançlarını yaratmıştır. Afrika, Ortadoğu, Malezya, Endonezya gibi çok geniş bir yayılım alanında folklorik takıların temel malzemesinin gümüş olmasının nedeni bu inançtır. İmalat boyutları ve folklorik gelenekler göz önüne alınırsa gümüş, kuyumculukta altına oranla çok daha büyük ölçüde kullanılmaktadır. Farklı kimyasal oksidasyonlarla gri, yeşil, mavi ya da altınımsı sarı ışıltılar kazanabilmesi ve parlak yüzeyine çelik kalemlerle yapılan desenlerin yıldız gibi parıldaması, gümüş takılara duyulan beğeni ve talebi her zaman canlı tutmuştur.

Bronz (Tunç)

Bakır ve kalayın karışımı olan ve kolayca döküm yapılıp işlenebilen bronz, ilk keşfedildiği M.Ö. 3.binde değerli bir metal kabul edilmiş; alet ve silahların yapımının yanı sıra halk takılarının yapımında da kullanılmıştır. Bu bronza takılar kimi zaman altın varaklarla kaplanmış ya da ağır pazı bilezikleri gibi bazı parçalarda bileziğin halkası masif bronzdan yapılıp iki uca altından işlenmiş hayvan başları takılmıştır.

tunc-metal
Bronz takıların uzun süre kullanıldığı Afrika Kıtası’nda, 15.yy. da Avrupalılarla kurulan ilişkiler sonucu bakır ve kalay ticaretinin yaygınlaşmasına bağlı olarak, kıtanın batı bölümlerinde bugünkü Nijerya olan Benin’de kaybolan mum tekniği ile bronz amulet takılar yapma sanatı gelişmiştir (Türe,2004:36).

Bakır

kahverengi ve kırmızı renkte yumuşak ve işlenmesi kolay olan bir madendir. İnsanların ilk kullandıkları madenlerden birisi olma özelliğine sahiptir. Değerli olmamasına rağmen, bakır kuyumculukta son derce önem taşımaktadır. Altının aşınmaya karşı direncini artırmaktadır. Kimyasal bileşimi, Cu; Sertik, 2.5-3; özgül ağırlık, 8.93-8.94; renk ve şeffaflık, soluk kırmızı, kahverengi, opal; parlaklık metalik, ayırıcı özellikleri; renk, kırılganlık, nitrik asitte kolay işlenir oluşundan bakırdan eşya yapımı yaygındır. Ancak bakırın pası zehirli olduğundan yiyecek maddesi konulan tabak ve tencereler kalaylanarak kullanılmaktadır (Erkaplan,2000:41).

Demir

M.Ö. 3000. yılda demir ancak meteor taşlarından elde edilebilen çok nadir ve çok değerli bir metal; gökyüzü ile bağlantılı olduğu için de tanrısal gücü ifade eden büyülü bir maddeydi.

Demir Madeni

Demir Madeni

Demir yüksek değeri nedeni ile taht, asa, silah gibi bazı törensel eşyaların ve muhtemelen takıların yapımında kullanılmış, ancak çabuk oksitlenmesinden dolayı bu değerli eşya ve takılar günümüze kadar ulaşamamıştır. 18.yy. sonlarında, Fransa’da  elmas gibi fasetlenmiş demir kabaralarla yapılmış takılar birden moda olmuş ve popülaritelerini 19.yy. Avrupa’sında sürdürmüşlerdir. Bir demir minerali olan hematiti gri parlak rengi ile günümüzde sevilen bir süs taşıdır ve astrolojide koç burcunun uğurlu taşı olarak kabul edilmektedir (Türe,2004:38).

Elektrum

Ön Asya’nın altınlı kumlarından toplanan doğal altın ve gümüş alaşımına denilmektedir  (Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi,1986:3634).

elektrum
Elekturum veya beyaz altın, altın ile gümüşün belirli miktarda karıştırılması ile elde edilir. 18 krat beyaz altına %75 altın ve %25 gümüş veya paladyum ilave edilir. Sarı altında ise gümüş ve paladyum yerine bakır gibi başka elementler ilave edilmekteydi. Genelde soluk sarı veya sarıya çalan beyaz renginde olur.

Platin

Dünyanın en asil madeni olarak kabul edilir. En önemli özellikleri arasında sertliği, iletkenliği ve diğer element ve asitlerden etkilenmemesi gelir. Kral suyu dışında hiçbir asit ve solüsyondan etkilenmez. Bu yüzden kullanım alanları oldukça çoktur.

Simgesi: Pt, Ergime noktası: 1772°C, Buharlaşma: 3825°C, Özgül ağırlığı: 21,45 g/cm³ , Sertlik: 3,5, Renk: Gri beyaz.

platin-bar
Yıllık üretiminin 85 tonla sınırlı olması ve çıkarılmasının oldukça zor olmasından dolayı fiyatı yüksektir. Çıkarılan platinin %35’i kuyumculuk sektöründe kullanılmaktadır.  Platin dövülerek yassılaştırılabilen, esnek, kopma dayanımı yüksek bir katıdır. Kaynak yapılabilir ve ısıtıldığı zaman parlaklığını kaybetmez.

Leave your vote

0 points
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Published by: admin in Moda

Leave a Reply

Hey there!

Forgot password?

Forgot your password?

Enter your account data and we will send you a link to reset your password.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

Close
of

Processing files…