5 Mart 2016 - Yorum Yazılmamış!

Tarihten Günümüze 14 Takı Çeşiti

Geçtiğimiz blog yazılarında takı yapımında kullanılan maddeler ve takı ve kuyumculuk sanatı hakkında geniş bir içeriğe yer vermiştik. Bu hafta ise tarihten günümüze hangi takı çeşitleri kullanıldı, kullanılma amacı neydi bunlar üzerine duracağız.

  • Baş Takıları

Baş üzerinde saç, kulak ve burun üzerinde kullanılan takılardır.

Diadem Taç

Taç

Taç

İlk örneklerini ince altın, gümüş veya az da olsa tunç levhalardan oval veya kısa kenarı yuvarlak, ortası motifli olarak görmekteyiz. Repoussé nokta veya zik zak bezemeli olanları da vardır. Tanrılar ve insanlar için adak, sunu veya otorite göstergesi veya süs takısı anlamında kullanılmışlardır. Özel hayatta, doğumda, sevgi belirtisi olarak, şölenlerde, hastalıkta, ölümde ve cenazede kullanılırdı. Taç daha çok geç dönemlerde rütbe ve takı olarak kullanılmıştır. Pilinus’a göre başlangıçta tanrı simgesidir. Taçların ilk örnekleri zeytin, meşe ve mersin ağacı ve dal yapraklarından daha sonra da metalden yapılmıştır

Küpe

Küpe

Küpe

Kulağı süsleme güdüsünün evrensel simgesi olan küpelerin  ilk örnekleri kulağa takılan sade halka süslerdi ve kadına özgü bir takıdır.

Saç Takıları

Altın saç halkaları Anadolu’da Tunç Çağı’ndan beri görülmektedir. Alacahöyük mezarlarında iskeletin başının yakınında bulunmuş olan halkaların, saçları toplamak ya da saçlara süs olarak takıldıkları varsayılmaktadır. İç kalıp üzerine ince altın safihanın kaplanmasıyla yapılan türlerin, bükülmüş olarak önceden hazırlanarak saça takıldıklarını, masif türlerinin ise saçlara sarılmaları sırasında bu şekli aldıklarını söyleyebiliriz.

Hızma

Hızma

Hızma

Burun kanadına takılan süslü, altın ya da gümüş, çoğu zaman halka biçiminde bir takıdır. Buruna takılan bir takı olup, altın ve gümüşten yapılan çeşitleri vardır.

  • Boyun Takıları

Kolye

Kolye

Kolye

Kolye kelimesi her ne kadar boyun takılarının tümüne verilen bir isim olarak algılanmaktaysa da, gerçekte bu takı grubunun sadece bir cinsini belirlemektedir. Genellikle tek öğeli boyun takılarına, kolye; boynu saran takılara, boyunluk; çok öğeli olanına gerdanlık denilmektedir.

Pandantif

Pandantif

İnce bir zincirle boyna takılan değerli takıdır.

Gerdanlık

gerdanlik

Masif veya içi boş olarak kıymetli metallerden yapılan ve boynu çember gibi saran takılardır. Tasma şeklindeki boyunlukların ilk örnekleri Ur mezarlarında bulunmuştur.

  • El , Kol ve Ayak Bileği Takıları

Yüzük

yuzuk

Değerli taş ve metallerle yapılmış olan ve parmağa takmak için kullanılan bir takıdır.

Bilezik

bilezik

Kadınların kollarını bileklerini süslemek için taktıkları halkalardır (Kuşoğlu,2006: 39).  İlk örnekleri yine taştan yapılmış olup masif altın bileziklerin yanı sıra tunç üzer altın kaplama veya yalnız gümüş ve tunç, daha sonra da camdan yapılmış bilezikler de bulunmuştur.

Halhal

Halhal

Halhal

Kadınların ayak bileklerine taktıkları halkalardır. İran’da M.Ö. 2. bin sonlarıyla M.Ö. 7. yüzyıl arasına tarihlenen kabartmalardaki figürlerde halhallara rastlanılmıştır (Bingöl,1999:35).

Pazubent

pazubent

Genelde metalden yapılmış, kolun üst bölümüne takılan banttır. Asur kabartmalarında tanrılar ve erkeklerin; Geç Hitit kabartmalarında ve Roma döneminde kadınların da pazubent taktıkları bilinmektedi.

  • Giysi Takıları

Aplik

Herhangi bir obje veya elbiseye tutturulan süsleme öğeleridir. Her dönemde görülmekte olup buluntuların çoğu altındı.

Broş

Göğüs üzerine iğne yardımıyla tutturulan süslerdir (Kuşoğlu,2006:90). Ziynet iğnesi (Kaplan,2003:80).

İğne

Bütün dönem boyunca iğne yapmak için kullanılan malzeme önceleri kemik sonraları tunç’tur. Kemik iğne Anadolu’da çok sayıda bulunmaktadır. Tunç, bakır, gümüş ve altın gibi metallerden yapılmış iğnelere rastlanılmıştır (Bingöl,1999:37).

Kemer

iki ile beş parmak eninde beli bir kez doladıktan sonra, toka ile son bulan bir giyim tamamlayıcısıdır. Kemerin tokası ile birlikte bir bütün olarak sanat eseri teşkil edenlerin yanı sıra, tokası öne çıkmaktadır

Leave a Reply