Veri bilimi ile ilişkili bir kavram olan veri analitiği, adından da anlaşılabileceği gibi bir verinin çeşitli sistemler aracılığı ile analiz edilmesini ifade etmektedir. Son yıllarda pek çok alanda hayatımıza girmiş olan büyük veri ve veri analitiği, aslında hakkında bilinmeyen önemli detayların olduğu kavramlar arasında yer almaktadır.

Peki veri analitiği nedir? Veri analitiğinin çeşitleri nelerdir? Büyük veriyi ve veri analitiğini hayatın hangi alanlarında kullanıyoruz?

Tüm soruların yanıtını sanat, teknoloji, bilim ve tasarımın bir araya geldiği Circle Love platformu olarak hazırladığımız keyifli ve bilgilendirici içeriğimizde sizlerle bir araya getiriyoruz.

Veri analitiğine dair merak ettikleriniz için yazımızı sonuna kadar okuyabilir ve bildiklerinize bir yenisini ekleyebilirsiniz!

Veri Analitiği Nedir?

Veri analitiği nedir sorusunu, çeşitli algoritma ve uygulamalar aracılığı ile verilerin incelenmesi ve içerdiği bilgilere yönelik çıkarımlar yapılması olarak yanıtlamak mümkün. Çok disiplinli bir alan olan veri bilimi ile ilişkili veri analitiği, oldukça geniş kapsamlı bir çalışma alanına sahiptir.

Günümüz dünyasında özellikle de “big data” olarak bilinen büyük verilerin incelenmesinde kullanılan veri analitiğinden, birbirinden bağımsız pek çok farklı sektörde yararlanılmaktadır. Bugün veri analitiğinin de büyük katkı sağladığı pek çok yeni teknoloji, günümüzün teknoloji trendlerini oluşturmaktadır.

Başta finans sektörü olmak üzere sağlık hizmetleri, ilaç endüstrisi, kamu kurumları ve özel sektör, veri analitiğinin en çok kullanıldığı ve iyileştirici etkilerinin görüldüğü alanlar arasında yer almaktadır.

Aslında yeni bir çalışma alanı olarak kabul edilen veri analitiği, iş dünyasında doğru karar verme noktasında önemli bir rol üstlenmektedir. Bu sayede büyük ve küçük işletmeler, kar marjını yükseltebilmekte ve iş süreçlerini çok daha verimli hale getirebilmektedir.

Veri analitiğinin tek faydasının iş süreçlerine yansıdığını söylemek yanlış olur. Tüm bunların yanı sıra veri analitiği, bilimsel alanda yapılan teori ve hipotezleri kontrol ederek doğruluğunu ya da yanlışlığını ortaya çıkarmak amacıyla da kullanılmaktadır.

Veri biliminde, veriler birden fazla yöntemle analiz edilebilmektedir. Veri analitiği nedir sorusunu yanıtladıktan sonra dilerseniz şimdi de veri analitiği türlerine değinelim.

Veri Analitiği Türleri

Veri analitiğinde bilginin çözümlenebilmesi için sorulan sorular oldukça kritik. Veri analitiği, bu sorular aracılığı çeşitlenmekte ve farklı konulara cevap arar hale gelmektedir. Veri analitiği türlerini 4 başlıkta incelemek mümkün:

  1. Tanımlayıcı Analitik (Descriptive Analytics)

Tanımlayıcı veri analitiğinde asıl amaç, sorulan soru aracılığıyla veriyi tanımlamaya yardımcı olacak yanıtı bulmaktır. Genellikle istatistik ve bilgiyi madenleme işlemi olarak da bilinen veri madenciliği alanlarında kullanılan tanımlayıcı analitikte yöneltilen soru “ne oldu?” sorusudur.

Analizlerin yalnızca geçmiş zamanda elde edilen verilerin incelenmesi yoluyla elde edildiği tanımlayıcı analitik, başta sağlık olmak üzere eğitim, finans gibi alanlarda yararlanabilmektedir.

2. Teşhis Edici Analitik (Diagnostic Analytics)

Teşhis edici analitik ya da bilinen bir diğer ismi ile diagnostic analytics, herhangi bir verinin elde edilmesine neden olan sebepleri arayan bir veri analizi yöntemidir. Teşhis edici analizde “neden oldu?” sorusu aracılığı ile eldeki bilgilerin sebepleri araştırılır.

Örnek vermek gerekirse güneş kremi satışı yapan bir markanın satışları eğer orta Karadeniz bölgesinde temmuz ayından itibaren artış gösteriyorsa, teşhis edici analiz sayesinde bu durumun bölgede o aylarda yapılan fındık hasadı ile ilişkili olabileceği çıkarımı yapılabilir.

3. Tahmine Dayalı Analitik (Predictive Analytics)

Tahmine dayalı bir analiz türü olan tahmine dayalı analitik, tanımlayıcı ve teşhis edici analizin aksine geçmişe değil geleceğe yönelik verilerin analizini gerçekleştirir. Anahtar sorusu “ne olacak?” olan tahmine dayalı analizde geçmiş verilerden elde edilen bilgiler ışığında gelecekteki olası sonuçların tahmini yapılmaktadır.

Tahmine dayalı analiz, özellikle de orta ve küçük işletmelerin kar ve zarar tablolarının oluşturulmasında kritik rol üstlenmektedir.

4. Öngörüye Dayalı Analitik (Prescriptive Analytics)

En gelişmiş veri analitiği stratejilerinden biri olan öngörüye dayalı analitik, esasen kuralcı bir tekniktir. Analizlerin makine öğrenimi ve sinir ağlarına temeline dayandırılarak yapıldığı öngörüye dayalı analitikte ise “ne yapılmalı?” sorusuna yanıt aranmaktadır.

Diğer analiz yöntemlerine göre daha meşakkatli olan öngörüye dayalı analitik, genellikle bu iş için gereken donanımı ayırabilecek markalar tarafından tercih edilmektedir.

Veri analitiği nedir sorusunu yanıtladıktan sonra veri analitiği türlerini de incelemiş olduk. Henüz gelişme döneminde olan veri analitiğinin buna rağmen günümüzde pek çok alanda kullanıldığına daha önce de değinmiştik. Peki veri analitiği kullanım alanları neler olabilir?

Yazımızın bundan sonraki bölümünü okuyarak veri analitiğinin en çok kullanıldığı alanlar ve kullanım şekillerine dair ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.

Veri Analitiği Kullanım Alanları

İstatistik ile yakın ilişki halinde olan veri bilimi tarihte ilk kez John W. Tukey’in ısrarları ile kullanılsa da veri analizinin ortaya çıktığı ilk dönemlerde yeteri kadar kullanılmadığını söylesek yanlış olmaz.

Buna ek olarak günümüzde veri analitiği çok daha yaygın hale gelmiş ve farklı alanlarda çalışma imkanı edinmiştir.

Sağlık Alanında Veri Analitiği

Sağlık alanında yeterli donanıma sahip olmak ve toplumda yaşayan her bireyin sağlık hizmetinden eşit oranda faydalanmasını sağlamak özellikle de gelişmekte olan ülkeler için son derece kritiktir.

Günümüzde hastane ve sağlık merkezlerinde hastalara sunulan hizmeti iyileştirebilme noktasında veri analitiği büyük bir görev üstlenmiştir.

Örnek verecek olursak hem sağlık personelleri hem de hastalar için, yazımızın bir önceki bölümünde söz etmiş olduğumuz veri analitiği türlerinden yararlanılarak büyük veri yığınının içindeki faydalı veriler analiz edilmektedir. Bu sayede hastalığın teşhis ve tanıları çok daha hızlı konulmaktadır.

Elde edilen veriler aracılığı ile özellikle klinik vakalarda öngörüler yapılabilmekte ve hastalığın seyri değiştirilebilmektedir. Buna ek olarak dijital sağlık sistemlerinde yapay zeka ve makine öğrenimi destekli veri analitiğinin de rolü büyüktür.

Yapılan veri analizi ile hem önemli bilgilere daha kolay ulaşılması sağlanmakta hem de hata oranları azalmaktadır.

Veri analitiğinin sağlık alanında kullanımına ilişkin daha detaylı bilgiye ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız, Türkiye’nin teknoloji odaklı ilk düşünce merkezi  STM ThinkTech tarafından hazırlanan Veri Analizi İle Sağlık Sorunlarını Tanımlamak başlıklı raporu incelemenizi tavsiye ederiz.

Enerji Sektöründe Veri Analitiği

Veri analitiğinin büyük fayda sağladığı alanlardan bir diğeri de enerji sektörüdür. Veri analitiği sayesinde enerji sektöründe yer alan firmalar, başarılarını ikiye katlayabilmektedir.

Örnek verecek olursak hizmet alanlarda veri analitiğinden faydalanan enerji firmaları, kurulumlarını çok daha hızlı bir şekilde gerçekleştirebilmekte ve başarılı çözüme ulaştırabilmektedir.

Eğitim Sektöründe Veri Analitiği

Eğitim kurumları da veri analitiği uygulamalarının en çok kullanıldığı sektörler arasında ön plana çıkmaktadır. Kurumlarda okuyan öğrencilerin başarılı olmasını sağlamak ve yeterliliklerini ölçmek amacıyla yararlanılan veri analitiği ile öğrencilerin beklentileri, ihtiyaçları, mevcut başarı durumları ve daha pek çok alternatif madde çözüme ulaştırılabilmektedir.

Ulaştırma Sektöründe Veri Analitiği

Veri analitiğinin kullanıldığı bir diğer alanda ulaşımdır. Ülke ya da dünya genelinde gerçekleşecek önemli organizasyonların planlanmasında daha önce düzenlenen etkinliklerde elde edilen verilerin analizi sağlanabilmektedir.

Böylelikle ulaşım sorunu sorunsuz bir biçimde çözülebilmektedir. Buna ek olarak buna benzer bir konu olan organizasyon ve etkinlik planlama süreçlerinde de veri analitiğinden yararlanılmaktadır.

Bu yazımızda sizler için veri analitiği nedir sorusunu yanıtlayarak veri analitiğinin kullanım alanlarına değindik. Son olarak veri analitiğinin kullanım alanını yalnızca tıp, eğitim ya da finans sektörüne indirgemek yanlış olacaktır.

Güvenlik, işletme, lojistik, planlama ve daha pek çok farklı sektörde veri analizi kullanılarak riskler minimuma indirilebilir ve süreçlerin pürüzsüz işlenmesi sağlanabilir.

İlginizi çekebilir: